Trong nhiều năm qua, ngành AI tập trung vào việc xây dựng công cụ giúp con người làm việc hiệu quả hơn: AI Chatbot, AI Assistant, AI Copilot… Nhưng theo góc nhìn của Sequoia Capital, đó mới chỉ là giai đoạn đầu.

Trong bài viết “Services: The New Software”, Sequoia đưa ra một luận điểm táo bạo:

Công ty trị giá 1 nghìn tỷ USD tiếp theo sẽ là một công ty phần mềm dưới hình thức một công ty dịch vụ.

Thay vì bán phần mềm, những doanh nghiệp này sẽ bán kết quả công việc.

Nguồn bài viết gốc: “Services: The New Software” – Sequoia Capital.

Từ bán công cụ sang bán kết quả

Theo Sequoia, các startup AI ngày nay đang đối mặt với một câu hỏi lớn:

Nếu phiên bản AI tiếp theo (Claude, GPT, Gemini…) có thể làm luôn tính năng cốt lõi của sản phẩm, lợi thế cạnh tranh của startup còn lại là gì?

Nếu doanh nghiệp chỉ bán một công cụ AI, họ sẽ luôn phải chạy đua với tốc độ phát triển của các mô hình nền tảng.

Ngược lại, nếu doanh nghiệp bán công việc đã hoàn thành, thì mỗi lần AI mạnh hơn sẽ giúp họ:

• hoàn thành nhanh hơn,
• chi phí thấp hơn,
• chất lượng cao hơn,
• và khó bị thay thế hơn.

Ví dụ:

Ngày nay doanh nghiệp có thể chi:

• 10.000 USD/năm cho phần mềm kế toán.
• 120.000 USD/năm thuê kế toán.

Trong tương lai, khách hàng sẽ không mua phần mềm kế toán nữa.

Họ chỉ cần một dịch vụ AI có thể tự hoàn thành việc chốt sổ kế toán hàng tháng.

Khách hàng không mua công cụ.

Họ mua kết quả.

Intelligence và Judgement

Một trong những khái niệm quan trọng nhất của bài viết là sự khác biệt giữa Intelligence và Judgement.

Intelligence

Là những công việc có quy tắc rõ ràng như:

• viết mã nguồn,
• đọc tài liệu,
• kiểm thử,
• gỡ lỗi,
• điền biểu mẫu,
• tổng hợp dữ liệu,
• phân tích thông tin.

AI đang tiến bộ rất nhanh ở nhóm công việc này.

Judgement

Bao gồm:

• kinh nghiệm,
• trực giác,
• khả năng ưu tiên,
• ra quyết định,
• hiểu bối cảnh,
• đánh đổi giữa nhiều lựa chọn.

Đây vẫn là lĩnh vực mà con người đang chiếm ưu thế.

Theo Sequoia, AI sẽ tự động hóa phần Intelligence trước. Khi tích lũy đủ dữ liệu và kinh nghiệm trong từng ngành, ranh giới này sẽ tiếp tục dịch chuyển và AI sẽ đảm nhận ngày càng nhiều phần việc đòi hỏi Judgement.

Nguồn: Sequoia Capital

Copilot và Autopilot

Sequoia phân biệt rõ hai mô hình AI.

Copilot

Copilot hỗ trợ con người.

AI đưa ra gợi ý, còn con người vẫn là người chịu trách nhiệm cuối cùng.

Ví dụ:

• AI hỗ trợ lập trình.
• AI hỗ trợ luật sư.
• AI hỗ trợ chuyên viên tài chính.

Khách hàng mua công cụ.

Autopilot

Autopilot trực tiếp hoàn thành công việc.

Khách hàng không quan tâm AI sử dụng mô hình nào.

Họ chỉ quan tâm:

• Công việc đã hoàn thành chưa?
• Độ chính xác thế nào?
• Chi phí bao nhiêu?
• Thời gian mất bao lâu?

Ở mô hình này, doanh nghiệp mua kết quả, chứ không phải phần mềm.

Theo Sequoia, năm 2025 là thời điểm Copilot bùng nổ, còn từ năm 2026 trở đi sẽ là cuộc đua của các Autopilot.

Vì sao Autopilot có thị trường lớn hơn SaaS?

Một luận điểm rất đáng chú ý là:

Với mỗi 1 USD doanh nghiệp chi cho phần mềm, họ chi khoảng 6 USD cho dịch vụ.

Điều đó có nghĩa là thị trường của AI không chỉ là thị trường SaaS.

Thị trường thực sự là toàn bộ ngân sách dành cho lao động và dịch vụ.

Nếu AI có thể hoàn thành công việc thay con người, quy mô thị trường sẽ lớn hơn rất nhiều so với việc chỉ bán giấy phép phần mềm.

Bắt đầu từ những dịch vụ đã được thuê ngoài

Theo Sequoia, cách tiếp cận hiệu quả nhất để xây dựng Autopilot là bắt đầu từ những công việc mà doanh nghiệp vốn đã thuê ngoài.

Lý do là:

• doanh nghiệp đã quen với việc giao công việc cho bên thứ ba,
• ngân sách đã tồn tại,
• khách hàng mua kết quả chứ không mua nhân sự.

Việc thay thế một nhà cung cấp dịch vụ bằng một nhà cung cấp AI sẽ dễ dàng hơn nhiều so với thay đổi toàn bộ cơ cấu nhân sự nội bộ.

Sau khi xây dựng được dữ liệu và kinh nghiệm, AI có thể mở rộng sang những công việc đang được thực hiện bởi đội ngũ nội bộ.

Những ngành sẽ chuyển đổi nhanh nhất

Sequoia đánh giá cao các lĩnh vực có đặc điểm:

• tỷ lệ công việc mang tính Intelligence cao,
• quy trình chuẩn hóa,
• dữ liệu lớn,
• dễ kiểm chứng chất lượng đầu ra,
• đã có thị trường thuê ngoài.

Một số lĩnh vực tiêu biểu gồm:

• Môi giới bảo hiểm.
• Kế toán và kiểm toán.
• Quản lý quy trình doanh thu y tế.
• Giám định bảo hiểm.
• Tư vấn thuế.
• Pháp lý giao dịch.
• Dịch vụ CNTT (Managed IT Services).
• Chuỗi cung ứng và mua sắm.
• Tuyển dụng.
• Một phần của tư vấn quản trị.

Ở mỗi lĩnh vực này, Sequoia cũng chỉ ra các startup AI đang nổi lên với định hướng xây dựng các “Autopilot” chuyên biệt.

Opportunity Map Nguồn: Sequoia Capital

Điều này có ý nghĩa gì với doanh nghiệp?

Xu hướng AI đang dịch chuyển rất nhanh.

Ban đầu, AI chỉ hỗ trợ nhân viên làm việc hiệu quả hơn.

Giai đoạn tiếp theo, AI sẽ trực tiếp xử lý những công việc có quy trình rõ ràng, còn con người tập trung vào các quyết định mang tính chiến lược và sáng tạo.

Đối với doanh nghiệp, câu hỏi không còn là:

“Làm sao để nhân viên sử dụng AI?”

Mà sẽ là:

“Những công việc nào có thể giao hoàn toàn cho AI thực hiện?”

Góc nhìn từ AIChatbot.com.vn

Tại AIChatbot.com.vn, chúng tôi cũng quan sát thấy xu hướng này đang diễn ra.

AI không còn dừng ở việc trả lời câu hỏi hay hỗ trợ hội thoại. Giá trị lớn hơn nằm ở khả năng kết nối với hệ thống doanh nghiệp, truy cập tri thức nội bộ, thực hiện quy trình nghiệp vụ và phối hợp với con người để hoàn thành công việc.

Đó cũng là lý do các khái niệm như AI Agent hay AI Employee (Nhân viên số) đang trở thành hướng phát triển tiếp theo của AI doanh nghiệp.

Doanh nghiệp trong tương lai sẽ không chỉ triển khai chatbot để trả lời khách hàng, mà sẽ triển khai các AI Agent có khả năng thực hiện những quy trình cụ thể như chăm sóc khách hàng, xử lý hồ sơ, hỗ trợ bán hàng, theo dõi đơn hàng hay vận hành nội bộ.

AI không chỉ giúp doanh nghiệp làm việc nhanh hơn.

AI sẽ dần giúp doanh nghiệp hoàn thành công việc.

Nguồn tham khảo

Sequoia Capital. Services: The New Software. Bài viết phân tích xu hướng AI chuyển từ mô hình Copilot sang Autopilot và dự báo thế hệ công ty AI tiếp theo sẽ bán kết quả công việc thay vì bán phần mềm.